30 Dakikada Hazır Öğle Yemekleri

Yıllarca öğle aralarımı ya kantin tostuyla ya da masamda soğumuş bir şeylerle geçirdim. Bir gün, "30 dakikam var, bu sürede sıcak ve doyurucu bir şey çıkarabilir miyim?" diye merak ettim. Cevap evetti; ama bunun sırrı hızlı doğramak değil, önceden düşünmekti. Aşağıda kendi mutfağımda deneyip oturttuğum sistemi anlatıyorum. Mutfağa yeni başlayan biriysen bile ilk haftadan sonuç alacaksın.

Neden 30 dakika gerçekçi bir hedef?

Çünkü çoğu yemeğin pişme süresi aslında kısa. Bizi yavaşlatan şey buzdolabının önünde "ne yapsam" diye geçirdiğimiz on dakika, bir de her seferinde sıfırdan doğramak. Ben bu iki kaybı ortadan kaldırdığımda tencerenin altını yaktığım andan tabağa kadar geçen süre çoğu zaman 20 dakikaya düştü. Hızlı yemek tarifleri dediğimiz şey, çoğunlukla iyi kurulmuş bir mutfak düzeninin sonucudur.

Adım adım: hafta içi öğle yemeği düzeni

1. Pazar akşamı 20 dakika ayır, üç şey hazırla. Bende bu üçlü şöyle: bir kap haşlanmış tahıl (bulgur, pirinç ya da mercimek), bir kap doğranmış soğan-biber, bir de pişmiş protein (tavuk göğsü ya da nohut). Pirinç ve tahıl tabakları konusunda ne kadar rahat olursan, hafta boyu o kadar az düşünürsün. Buzdolabında kapaklı cam kaplarda üç gün rahat duruyor.

2. Akşamdan tek bir karar ver. Yarın öğlen ne yiyeceğime bir gece önce karar veriyorum. Sadece isim düzeyinde: "yoğurtlu tavuklu bulgur" ya da "mercimekli çorba". Bu karar, ertesi gün beni buzdolabı önündeki kararsızlıktan kurtarıyor.

3. Suyu ilk iş kaynat. Mutfağa girdiğimde ateşi yakıp su koyuyorum, sonra doğramaya başlıyorum. Yeni başlayanların en çok zaman kaybettiği yer burası: her şeyi hazırlayıp sonra suyu kaynatmaya başlamak, tek başına 8-10 dakika demek.

4. Tek tavada yemek kur. Geniş bir tava al; önce yağda soğanı çevir, üstüne protein, sonra sebze, en sonda sıvı ve baharat. Bu sıra hemen hemen her malzemeyle çalışıyor. Tavuklu yemeklerin en kolayları da böyle kurulur: incecik doğranmış tavuk 6-7 dakikada pişer, kalın parça 20 dakika alır. Fark bıçakta.

5. Fırını "arka planda çalışan işçi" gibi kullan. Tepsiye mevsim sebzesi, zeytinyağı, tuz; 200 dereceye ver, sen bu arada salatanı hazırla. Fırında pişen kolay tarifler bu yüzden benim favorim: elimi meşgul etmiyor. Mevsimsel sebze yemeklerinde de aynı mantık geçerli, kabak ve patlıcan yazın, kök sebzeler kışın çok hızlı sonuç veriyor.

6. Soğuk bir tabakla dengele. Sıcak yemek 20 dakika sürüyorsa, yanına 5 dakikada kesilmiş bir salata veya yoğurtlu bir şey koy. Salatalar ve soğuk tabaklar öğünü hem doyurucu hem daha dengeli yapıyor.

7. Son 3 dakikayı "canlandırmaya" sakla. Limon, taze yeşillik, bir tutam pul biber, üzerine gezdirilen iyi bir zeytinyağı. Bu adım olmadığında yemek "hızlı yapılmış" gibi durur; olduğunda tarif oldu gibi durur.

8. Bir tabak fazla yap. Ertesi güne öğle yemeği çıkarmak, bugünkü yemeği iki katına çıkarmaktan kolaydır. Ben çorbalarda bunu hep yapıyorum; kışlık sıcak çorbalar ısıtınca genelde daha da lezzetli oluyor.

Süreye göre ne pişer?

Et yemeklerine yeni giriyorsan şunu bil: kemikli etlerle uzun pişirme başka bir dünyadır, hafta içi öğlen için değil. Onları hafta sonuna sakla.

Sık yapılan hatalar

• Tavayı doldurmak. Malzeme üst üste gelince kızarmaz, buğulanır ve suyunu bırakır. Gerekiyorsa iki partide pişir; toplamda daha hızlı bitiyor.
• Ateşi düşük tutmak. Yeni başlayanlar yakma korkusuyla kısık ateş kullanıyor. Orta-yüksek ateş, kısa süre; hız buradan gelir.
• Tuzu sona bırakmak. Sebzeyi ve eti pişerken tuzlamak lezzeti içine yerleştirir. Sonda atılan tuz sadece yüzeyde kalır.
• Bıçağı bilemeden çalışmak. Kör bıçak doğrama süresini iki katına çıkarıyor. Mutfak başlangıcı için temel bilgilerin ilk maddesi bence bu.
• Aynı gün fazla iddialı olmak. Hafta içi öğlen yeni ve zor bir tarif denemek neredeyse hep hüsranla bitiyor. Yeni tarifleri hafta sonu dene, işe yarayanı hafta içi rotasyonuna al. Pasta ve hamur işleri de aynı sebeple hafta sonu işi.
• Tek çeşit yemekte sıkışmak. Üç tarifi döndürünce üçüncü haftada bıkıyorsun. Ben altı-yedi tariflik bir liste tutuyorum; ikisi tavuklu, biri balıklı, ikisi sebzeli, biri çorba, biri makarna.

Özet

30 dakikada